De paling is een bijzondere vis. Het heeft lang geduurd voordat hun levenswijze duidelijk was. Volwassen palingen leggen hun eieren in de Sargassozee, alwaar de larven opgroeien. Als deze wat groter zijn, zwemmen ze als glasaal naar Europese wateren (waaronder Nederland) waar ze het grootste deel van hun leven doorbrengen in zoet water. Hier groeien ze uit tot volwassen palingen. Als de palingen volwassen zijn keren ze terug naar de zee en zwemmen ze terug naar de Sargasso zee. Palingen kunnen dus zowel in zeewater als in zoet water leven.

Een bijzondere eigenschap van de paling is dat het lange tijd buiten het water kan overleven en dat het zich al kronkelend op land kan verplaatsen. Op deze manier kan de paling landbarrières tussen water oversteken.

De voortplanting

Het meest bijzondere van de paling is zonder meer zijn voortplanting.
Nadat ze zo'n 5 tot 20 jaar in onze zoete wateren hebben geleefd, vertrekken ze naar zee om zich te gaan voortplanten. Voor ze echter in volle zee zijn hebben ze al een hele tocht achter de rug. Palingen in afgesloten wateren trekken hierbij over land.
Geholpen door hun slijmachtige huid, trekken ze over vochtige weilanden tot ze weer water bereiken. 

De trektocht om zich voort te planten vangt aan als de dieren geslachtsrijp zijn (10-20 jaar voor vrouwtjes en 6-12 jaar voor mannetjes). De trek begint in het late voorjaar en de zomer. Gedurende deze tijd veranderen de dieren in schieralen (ook wel zilverpalingen genoemd). De kleur op de rug wordt in plaats van groen-bruin zwart, de buikkant verandert van geel in een metaalachtige zilveren kleur. In de herfst trekken miljoenen van deze zilverpalingen door de Noordzee.
Na het paaien sterven de volwassen palingen.

Algemeen aangenomen wordt, dat de geslachtsrijpe paling (blanke aal) een trektocht maakt van 6000 kilometer, naar de, bij Zuid Amerika gelegen, Sargassozee. Daar aangekomen planten zij zich voort en sterven. De larven laten zich vervolgens op de golfstroom meevoeren naar Europa. In de twee jaar dat de reis duurt, veranderen ze van een bladvormige larve in een glasaaltje. Met miljoenen tegelijk zwemmen ze dan de Europese rivieren op.

Elke vrouwelijke paling legt miljoenen eitjes. Het larvestadium duurt 1-3 jaar en gedurende deze periode drijven de larven door zeestromingen naar Europese kust. De larven ontwikkelen zich tot doorzichtige 'glasalen' en later tot 'tochtalen'.

In het voorjaar zwemmen de meeste jonge palingen de rivieren op. In dit zoet water blijven ze tot ze volwassen zijn. 

Paling als consumptievis

Voor de oorlog was aal volksvoedsel. Het stoofaaltje werd door de hele bevolking gegeten. Nu is dat niet meer zo. We hebben nog maar een kwart over van de paling die we in 1950 hadden en sinds 1980 is daarbovenop gekomen dat de hoeveelheid jonge aal die vanuit de zee onze wateren is binnengetrokken, zeer sterk is afgenomen.

Paling is een commercieel belangrijke soort. Vooral op het IJsselmeer wordt veel paling gevangen. Aaltjes die kleiner dan zijn dan 28 cm zijn wettelijk beschermd. Tussen 1945-1985 schommelde de vangst op de Noordzee tussen 1000 en 2000 ton maar de ongeregistreerde vangst was waarschijnlijk aanzienlijk meer. In de Waddenzee wordt paling hoofdzakelijk in de zomer gevangen.